Stroom aan boord van het motorschip Vrijheid

Het gehele stroomgebeuren aan boord is ingericht op zo weinig mogelijk stroomverbruik. De apparaten aan boord zijn stuk voor stuk geselecteerd op energielabel c.q. verbruik. De verlichting bestaat vrijwel geheel uit energiezuinige LED-lampen Deze verbruiken slechts ongeveer 10% van de energie die halogeenlampen verstoken. De electrische installatie is opgebouwd uit twee groepen, een circuit van 230 V en een 24 V laagspanningscircuit. De enige schakel tussen deze twee circuits is de Victron acculader/omvormercombinatie die zo nodig al naar gelang omstandigheden stroom over en weer kan laten vloeien.

230 V
Walstroom maximaal 16 Ampère, 1 stroomcircuit. Van de walstroomaansluiting in de stuurkolom bij de bovenstuurstand via 3 x 2 ½ mm² VMVK naar de Victron Multiplus 24/3000/70 acculader/omvormercombinatie. Deze heeft een primaire zekering 16A. In het schip zijn overal stopcontacten aangebracht. De Victron geeft bij aanwezige walstroom via een relais deze 16A door aan het 230V boordcircuit. Tegelijkertijd worden de accu’s opgeladen door de processorgestuurde drie-traps-oplader met een maximum van 70 A. De Victron is uitgerust met een bedieningspaneel waarop de walstroom handmatig kan worden ingesteld van 0 tot 16A. Indien de walstroom lager is dan wat gebruikers vragen wordt de acculader uitgeschakeld en gaat het omvormergedeelte vanuit de accu's aan het 230V circuit bijleveren. Bij afwezigheid van walstroom schakelt de omvormer in waardoor het 230V boordcircuit wordt gevoed vanuit de 24V accubank. Max. capaciteit van de omvormer is 2400W = 2,4 kW continu. De omvormer kan pieken tot 3000 W aan.
Generator: Portable 1 cilinder viertakt benzinegenerator met een capaciteit van 2400 W continu. Levert een zuivere sinus van 230 V 50 Hz en wordt bij afwezigheid van walstroom aangesloten op de walstroomaansluiting boven. Levert, net als de walstroom, via de Victron stroom aan het 230 V boordcircuit en aan de acculader. Bij grote stroomvraag van het 230 V circuit wordt de acculaadstroom gereduceerd. Bij 230 V stroomvraag groter dan de ingestelde stroomwaarde op het bedieningspaneel van de Victron gaat de omvormer uit de accubank bijleveren tot max. capaciteit van de omvormer.
230 V Hoofdstroomgebruikers: Koelkast inbouw 230 V (A++ categorie energielabel), Wasmachine 5 A (A++), Condensdroger 5 A (A), Ontvochtiger 2,5 A, Laptops 2 X, Flatscreentelevisie Led, Satelliet/Digitenne combi ontvanger, DVD speler, versterker.

24V
In tegenstelling tot de meeste pleziervaartuigen die zijn uitgerust met een 12 V systeem heeft de Vrijheid een 24 V boordcircuit onderverdeeld in twee groepen. Eerste groep is de machinekamer met daarin opgenomen de startaccu’s 2 x 12 V 180 Ah in serie. Levert stroom aan de startmotor van de hoofdmotor en instrumenten. Tweede groep bestaat uit 4 st. 12 V 230 Ah Semi-tractie lichtaccu’s in serie/parallelschakeling 24 V 460 Ah. Deze levert stroom aan de hydrofoor, vuilwaterpomp, boordverlichting, navigatie, boegschroef en de omvormer t.b.v. het 230 V circuit. Alle accu's worden tijdens de vaart geladen door de dynamo aan de hoofdmotor, een 24 V wisselstroomdynamo van het Bosch-type met een capaciteit van 100 A = 2,4 kW. De startaccu’s zijn gescheiden door een relais die ervoor zorgt dat de startaccu’s niet kunnen worden ontladen. Aan de wal worden de accu’s geladen door de Victron d.m.v. walstroom of, bij ontbreken van walstroom, de generator. Sinds voorjaar 2013 is de Vrijheid uitgerust met vier zonnepanelen met een totale maximale opbrengst van 460 Wp. De laadregelaar is van het typeMPPT dat weliswaar wat duurder is dan de ‘gewone’ maar ongeveer 30% meer opbrengst levert aan de boordaccu’s.
Tijdens de eerste zomer is al gebleken dat wij heel wat minder generatoruren draaien. Voorheen hadden wij een brandstofgebruik van ongeveer 60 liter per maand. Nu hebben wij de hele zomer 70 liter verbruikt. Alleen als er gewassen moet worden en bij slecht weer zullen wij de generator nodig hebben.
In de praktijk kunnen wij, afhankelijk van de zon, twee tot zeven dagen in de natuur liggen zonder externe stroomvoorziening. Wanneer de lichtaccu’s half ontladen zijn moeten ze worden opgeladen. Dat kan op drie manieren: door te gaan varen (dynamo), door een haven op te gaan zoeken met walstroom of door de generator te laten draaien. In de praktijk komt het er op neer dat de generator alleen moet draaien bij slechte weersomstandigheden om de accu’s weer voldoende te kunnen bijvullen. Daarbij worden de accu’s bijna nooit volledig geladen. Tijdens de vaart worden de accu’s door de combinatie van dynamo en zonnepanelen wel volledig opgeladen dankzij de drietraps laadkarakteristiek van de solar-laadregelaar.